Sonbaharın başında ya da kış bitip bahar gelirken kendini durgun, isteksiz ve çabuk yorulan biri gibi hissetmek sanıldığından yaygındır. Günler kısalıp uzarken beden ve zihin yeni bir düzene uyum sağlamaya çalışır. Bu uyum süreci herkeste aynı seyretmez; kimi kişi farkına bile varmazken kimi kişi haftalarca zorlanır.
Ruh halini etkileyen değişimler
Gün ışığının süresi değiştiğinde uyku ile uyanıklığı düzenleyen iç saat kayabilir. Işık azaldığında uyku hormonunun salgılanma zamanı değişir, sabahları uyanmak güçleşir, gün boyu uyuşukluk hissedilir. Aynı dönemde iştah ve yeme alışkanlıkları da farklılaşabilir; özellikle karbonhidrat isteğinin arttığı görülür. Dışarıda geçirilen sürenin kısalması, hareketin azalması ve sosyal buluşmaların seyrekleşmesi de tabloya eklenince ruh hali daha kolay düşer.
Gündelik hayatta işe yarayan adımlar
Sabah saatlerinde en az yirmi otuz dakika dışarıda olmak, bulutlu havada bile iç saati desteklemeye yardımcı olur. Yatış ve kalkış saatlerini hafta sonu da çok oynatmamak uykuyu dengeler. Evde perdeleri gün boyu açık tutmak, çalışma masasını pencereye yaklaştırmak küçük ama etkili düzenlemelerdir. Yürüyüş gibi hafif tempolu hareket, ruh haline iyi gelir; önemli olan zorlayıcı bir program kurmak değil, düzenli olmaktır. Arkadaşlarla buluşmayı takvime yazmak da isteksizlik anında kendiliğinden geri çekilmeyi önler.
Normal dalgalanma ne zaman fazlasına dönüşür?
Birkaç gün süren halsizlik ve keyifsizlik çoğu zaman uyum sürecinin parçasıdır. Ancak düşük ruh hali iki haftadan uzun sürüyorsa, her yıl aynı mevsimde tekrarlıyorsa ya da iş, okul ve ilişkileri belirgin biçimde etkiliyorsa dikkat etmek gerekir. Uyku düzeninin ciddi biçimde bozulması, değersizlik duygusu, önceden keyif alınan şeylerden uzaklaşma ve umutsuzluk düşünceleri de önemli işaretlerdir. Bu belirtiler mevsimsel bir duygudurum tablosuna ya da başka bir soruna işaret edebilir; bunu ancak bir ruh sağlığı uzmanı değerlendirebilir. Kendine zarar verme düşünceleri varsa gecikmeden yakın bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.
Kendine tanıyacağın makul alan
Mevsim geçişinde verimin biraz düşmesini bir başarısızlık saymamak, beklentileri geçici olarak esnetmek işe yarar. Günlük yapılacakları küçük parçalara bölmek, yoğun kararları enerjinin yüksek olduğu saatlere bırakmak yükü hafifletir. Yaşadıklarını güvendiğin biriyle paylaşmak ve gerekirse profesyonel destek almak, bu dönemi daha az yıpratıcı geçirmenin en sağlam yollarındandır.